محمد صادق على خان
36
مخازن التعليم ( فارسى )
بايد كرد و غذا مرضعه را خفيف دهند و اگر تپ و تشنگى نباشد بعد از نضج بمسهل گرم مكرر تنقيه كند ليكن ادويه قويه مثل غاريقون و تربد ندهند و كندر و جندبيدستر و صبر برابر كوفته و بيخته در آب باديان مثل خشخاش حب بندند و از يك حب تا سه حب در شير مادر حل كرده بدهند و نصف دانق جدوار با شير مادر سائيده بخورانند درين باب مجرب و آزموده است و مرضعه را معاجين و جوارشهاى گرم دهند و ادوياتى كه در صرع بزرگان مذكور است درينجا هم سودمند بود و مهره مرجانى به آتش سرخ كرده ميان دو ابروى او از پيشانى داغ نهادن نيز مجرب است و بعضى با پشك گوسفند هم داغ مىكنند و خردل سائيده بر كفپاى ماليدن نيز سودمند بود و از آواز هائله و خوف شديد و غضب شديد و از غسل كردن آب سرد و ديدن چيزى براق و آمدن بر بلندى اجتناب نمايند و همچنين پرهيز از اغذيه غليظه و بقولات و از اشيائ شيرين و چرب و تيز از واجبات است و باشد كه اين مرض بعد بلوغ خودبخود زايل شود عطسه متواتر اگر سبب آن ورم حار نواحى دماغ باشد با تپ و حرارت بود علاج آن بعلاج سرسام كنند و اگر بسبب سردى باشد كه بسر رسد بايد كه بادروج كوفته بيخته در بينى دمند و گردهء گوسفند را بريان كنند و رطوبتى كه از ان تراود در بينى چكانند و زعفران و قند كوفته بخور آن كنند عطاش بضم عين مهمله و شين معجمه ورم حار است كه در دماغ صبيان حادث شود و از فرونشستن تارك سر و عدم سيرى از آب و زردى رنگ و درد چشم و حلق توان دريافت پس تبريد و ترطيب دماغ از پوست كدو و خيار و خرفه و روغن گل و قدرى سركه و زردى بيضه و آب كشنيز سبز و آب عنب الثعلب سبز نمايد و هرگاه گرم شود ضماد را تبديل نمايد و اسهال درين مرض خوب نيست پس اگر عارض شود و چشم بگورد و هليله درست را در آب بجوشانند كه نرم شود برآورده صلايه نمايد و بر تارك سر ضماد ساخته پارچه بر آن بربندد و مكرر به عمل آرد نفع تمام دهد